Entry exit system (EES) en ETIAS: wat er echt verandert voor wie in Nederland woont

Het Entry/Exit System (EES) registreert sinds 10 april 2026 derdelanders biometrisch aan de Schengenbuitengrenzen. Wie een Nederlands of ander EU-paspoort heeft, wordt niet geregistreerd. Juridisch verandert het Entry/Exit System dus niets voor u, in de praktijk verandert het uw wachttijd.

De meeste Nederlandstalige artikelen over dit onderwerp zijn vertalingen van Britse stukken. Dat misleidt, want Britten zijn sinds de brexit derdelanders en u als Nederlander bent dat niet. Deze pagina zegt daarom eerst duidelijk wat er voor u niet geldt, en gaat daarna in op de vier punten waarop het Entry/Exit System het reizen vanuit Nederland wél verandert.

Ten eerste: een deel van de mensen die in Nederland wonen heeft geen EU-paspoort. Voor hen bepaalt één document of ze aan de balie biometrisch worden geregistreerd of gewoon doorlopen. Ten tweede: nodigt u familie uit een derde land uit, dan raken de nieuwe regels uw gasten, niet u. Ten derde: de controles op Schiphol duren meetbaar langer, ongeacht welk paspoort u heeft. Ten vierde: geen van deze regels heeft iets te maken met uw ziektekostendekking, en juist daar zit het echte gat.

Over dat vierde punt één cijfer dat veel mensen verrast: de Europese ziekteverzekeringskaart op de achterkant van uw zorgpas betaalt geen repatriëring naar Nederland. Een ziekenvervoer terug vanuit het buitenland loopt snel in de tienduizenden euro's. Alle polissen in onze vergelijking nemen die kosten volledig voor hun rekening, de goedkoopste vanaf € 18,15 voor een week.

Laatst bijgewerkt op 26 augustus 2026.

Het Entry/Exit System geldt uitsluitend voor derdelanders die voor een kort verblijf het Schengengebied binnenkomen. Onderdanen van de EU, IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland worden volgens de Europese Commissie niet in het EES geregistreerd. Ook houders van een verblijfsvergunning vallen erbuiten.

Het EES vervangt de paspoortstempel door een digitaal dossier: een gezichtsopname, vier vingerafdrukken, de paspoortgegevens en de plaats en het tijdstip van elke in- en uitreis. Dat dossier wordt bij de eerste inreis aangemaakt en daarna alleen nog vergeleken, waardoor de tweede reis duidelijk sneller gaat dan de eerste. Volgens de Koninklijke Marechaussee is Schiphol op dit moment de enige locatie in Nederland waar bepaalde reizigers van buiten de EU automatische eGates voor het EES-proces kunnen gebruiken. Rotterdam The Hague Airport, Eindhoven Airport, de veerhavens en de internationale treinstations werken met bemande balies, soms met vooraanmeldkiosken.

Voor derdelanders met een geldige Nederlandse verblijfsvergunning verandert het Entry/Exit System bij terugkeer naar Nederland niets: u wordt niet geregistreerd, er worden geen vingerafdrukken afgenomen en de 90/180-dagenregel geldt sowieso niet voor u. De enige voorwaarde is dat u paspoort en vergunning samen toont.

Dit is praktisch de belangrijkste zin op deze pagina, omdat het een grote groep raakt en in de berichtgeving vrijwel altijd ondersneeuwt. Hoe groot die groep precies is, valt niet hard te maken: het CBS meldt dat Nederland op 1 januari 2025 18 miljoen inwoners telde en dat 16,8 procent van hen in het buitenland is geboren, maar publiceert daar geen uitsplitsing bij tussen EU- en niet-EU-nationaliteit. Wij zetten er daarom geen getal op.

• ✓
  Verblijfsvergunning altijd in de handbagage: het is het enige document dat de vrijstelling van het Entry/Exit System aantoont, en het moet samen met het paspoort worden getoond.
• ✓
  Controleer de vervaldatum vóór vertrek: met een verlopen vergunning wordt u als kort verblijf behandeld, dus biometrisch geregistreerd en meegeteld in de 90 dagen.
• ✓
  Verblijfskaart voor niet-Europese gezinsleden: de kaart op grond van richtlijn 2004/38/EG stelt vrij, ongeacht of u samen of apart reist.
• ✓
  Kies bij twijfel de bemande balie: automatische poortjes en zelfbedieningskiosken zijn ingericht op derdelanders met kort verblijf, een medewerker kan de vrijstelling sneller vaststellen.

• ✕
  Een vergunning uit Cyprus of Ierland stelt niet vrij: beide landen zetten het Entry/Exit System niet in, hun houders worden alsnog geregistreerd.
• ✕
  Een aanvraag in behandeling is geen vervanging: reizen terwijl uw verlenging nog loopt is riskant, stem de grensovergang vooraf af met de IND.
• ✕
  De vrijstelling werkt niet buiten Schengen: uw Nederlandse verblijfsvergunning helpt u niet aan de grens van een land buiten het Schengengebied.

ETIAS is de geplande reistoestemming voor visumvrije derdelanders en is op dit moment voor onbepaalde tijd uitgesteld. U kunt ETIAS vandaag niet aanvragen, omdat er niets aan te vragen valt. Voor Nederlanders zal ETIAS ook ná de start nooit gelden, want het betreft uitsluitend niet-EU-burgers.

Op 11 augustus 2026 werd het uitstel officieel bevestigd zonder nieuwe datum, en verdween de eerder genoemde startdatum van de officiële EU-pagina. De raad van bestuur van EU-agentschap eu-LISA bespreekt in september 2026 een herzien tijdpad. 2027 geldt als werkhypothese, niet als toezegging. Als reden worden de technische integratieproblemen genoemd die ook de start van het Entry/Exit System parten hebben gespeeld.

Omgekeerd bestaat er wél een reistoestemming die Nederlandse paspoorthouders raakt, alleen niet in de EU: voor reizen naar het Verenigd Koninkrijk heeft u een Electronic Travel Authorisation nodig. Volgens de Britse overheid kost die 20 Britse pond, ongeveer € 23 afhankelijk van de wisselkoers, en laat zij een verblijf van maximaal zes maanden toe. Wie regelmatig naar Londen vliegt, moet dat niet met ETIAS verwarren.

Het Entry/Exit System heeft de wachttijden aan de Schengenbuitengrens in de zomer van 2026 ongeveer verdubbeld. Op Amsterdam Schiphol steeg de maximale wachttijd bij de grenscontrole van 80 minuten in juli 2025 naar 120 minuten in juli 2026. Dat raakt ook u met een Nederlands paspoort, omdat uw rij dezelfde controlehal deelt.

Belangrijk voor uw planning: deze tijden ontstaan aan de buitengrens. Een vlucht van Schiphol naar Barcelona of Wenen is een binnenvlucht binnen Schengen en wordt daar helemaal niet gecontroleerd. Het gaat om terugvluchten uit derde landen, dus uit het Verenigd Koninkrijk, Turkije, de Verenigde Staten of Azië, en om overstappen buiten het Schengengebied.

Tot nu toe staat een tijdelijke uitzonderingsregeling overbelaste grensposten toe om het afnemen van vingerafdrukken tijdens piekuren op te schorten, terwijl in- en uitreizen digitaal geregistreerd blijven worden. Die regeling loopt op 6 september 2026 af. Acht EU-lidstaten en Zwitserland, waaronder Nederland, hebben samen om verlenging gevraagd. De Commissie liet weten hierover in nauw en constructief contact te staan met de betrokken landen. Een definitief besluit was op 26 augustus 2026 niet gepubliceerd, en wij doen er geen voorspelling over.

Nodigt u familie of vrienden uit een derde land uit naar Nederland, dan geldt het Entry/Exit System voor uw gasten en niet voor u. Zij worden bij de eerste inreis biometrisch geregistreerd, en hun 90 dagen lopen vanaf de inreisdatum automatisch mee, zonder stempel en zonder ruimte voor interpretatie.

Bij visumplichtige nationaliteiten komt daar het Schengenvisum bij. Daarvoor is een reisziektekostenverzekering met minimaal € 30.000 dekking verplicht, geldig in het hele Schengengebied, inclusief repatriëring en medisch noodzakelijke behandeling. De prijzen hieronder zijn echte offertes uit onze vergelijker voor een verblijf in Nederland.

Het Entry/Exit System en ETIAS hebben niets met ziektekosten te maken: het zijn grenscontrolesystemen, geen dekkingstoezeggingen. Het echte gat voor reizigers uit Nederland ontstaat bij de Europese ziekteverzekeringskaart, want die betaalt geen repatriëring en geen privékliniek.

De EHIC op de achterkant van uw zorgpas geeft u in de EU, de EER en Zwitserland recht op medisch noodzakelijke zorg onder dezelfde voorwaarden als de plaatselijk verzekerden. In haar toelichting op de kaart schrijft de Europese Commissie expliciet dat de kaart geen particuliere zorg dekt en evenmin kosten zoals een retourvlucht naar uw eigen land. Wat de kaart wel en niet doet, staat uitgebreid op onze pagina over de Europese ziekteverzekeringskaart (EHIC).

• ✕
  Repatriëring naar Nederland: niet gedekt door de EHIC, terwijl dit de duurste denkbare post is bij een ernstig incident.
• ✕
  Behandeling in een privékliniek: de kaart geldt alleen bij zorgverleners binnen het publieke stelsel, particuliere rekeningen betaalt u volledig zelf.
• ✕
  Eigen bijdragen van het gastland: u betaalt dezelfde eigen bijdragen als de lokale bevolking, en die zijn in sommige landen fors.
• ✕
  Landen buiten de EU en de EER: in Turkije, het Verenigd Koninkrijk, Thailand of de Verenigde Staten helpt de kaart u helemaal niet.
• ✕
  Directe afrekening bij spoed: zonder aanvullende polis moet u in veel gevallen zelf voorschieten en het geld later terugvragen.

Precies deze vijf punten dekt een particuliere reisverzekering af. De tabel hieronder laat zien wat de polissen die vanuit Nederland beschikbaar zijn feitelijk doen, met de plafonds uit hun eigen polisvoorwaarden.

Voor reizen vanuit Nederland heeft u geen polis nodig die het Entry/Exit System dekt, want dat valt niet te verzekeren. U heeft een polis nodig die repatriëring tegen de werkelijke kosten vergoedt, zonder voorschot afrekent en een dekking biedt die ruim boven de € 30.000 van het Schengenminimum ligt.

Aanbevolen voor jouA. FruchardMedeoprichter en reisverzekeringsexpert

Ons advies voor reizigers die in Nederland wonen

Als u in het buitenland met spoed wordt opgenomen, tellen twee dingen: dat iemand de rekening meteen overneemt en dat u naar huis komt zodra dat medisch verantwoord is. Beide doen alle hier vergeleken polissen, dus de rest is wat de keuze bepaalt.

Voor de meeste reizen vanuit Nederland is Go Protect de eerlijkste keuze: € 28,82 voor een week Spanje, directe afrekening zonder voorschot, repatriëring tegen werkelijke kosten, bestaande aandoeningen meeverzekerd en als enige in deze prijsklasse een annuleringsdekking tot € 12.000 per persoon. Bij een reiziger van 70 jaar naar Griekenland kost hij € 32,56, terwijl de goedkopere polissen door hun leeftijdsgrenzen helemaal geen offerte meer uitbrengen.

Bent u onder de 40, wilt u niets kunnen annuleren en heeft u alleen de medische kern nodig, dan volstaat WorldSecure Basic voor € 18,15. Wilt u maximale duidelijkheid in het ziekenhuis, neem dan SafeTrip Tourism voor € 88,00: € 500.000 dekking en geen eigen risico bij opname. Wij rangschikken op geschiktheid, niet op commissie, en geen van deze plaatsingen is betaald.

A. Fruchard, medeoprichter en reisverzekeringsexpert bij HelloSafe

Een reisverzekering voor een korte reis vanuit Nederland kost tussen € 18,15 en € 88,00 per persoon per week. Het Entry/Exit System zelf kost u niets, niet als Nederlander en niet als houder van een verblijfsvergunning. De prijs van uw polis hangt af van leeftijd, reisduur, bestemming en de vraag of annulering moet zijn meeverzekerd.

Twee patronen vallen meteen op. Ten eerste verandert leeftijd niet alleen de prijs maar ook het aanbod: vanaf 70 jaar verdwijnen zes van de elf polissen, omdat WorldSecure Basic bij 39 jaar stopt, Safe Care bij 64, WorldSecure Platinum bij 65 en Safe Start bij 69. Wie in die leeftijdsgroep valt, kan het beste beginnen bij onze pagina over reisverzekeringen voor senioren. Ten tweede is annulering geen toeslag maar een filter, want slechts drie polissen bevatten die dekking; hoe die werkt staat op onze pagina over de annuleringsverzekering. Een bredere uitleg van de prijsopbouw vindt u bij wat een reisverzekering kost.

De voorbereiding op het Entry/Exit System bestaat voor reizigers uit Nederland uit vier stappen, en geen daarvan is een aanvraag. Er valt niets in te vullen, niets te betalen en niets vooraf te registreren.

1. Ga na of u überhaupt onder de regeling valt: met een Nederlands of ander EU-paspoort niet, met een Nederlandse verblijfsvergunning evenmin, zonder beide wel.
2. Stop de documenten die de vrijstelling aantonen samen in uw handbagage, dus paspoort en verblijfsvergunning of verblijfskaart.
3. Houd bij terugreizen uit derde landen via Schiphol minstens twee uur speling aan tot uw aansluitende vlucht.
4. Sluit de reisverzekering af vóór vertrek, want na het opstijgen is geen polis meer mogelijk en annuleringsdekking werkt sowieso alleen vóór aanvang van de reis.

Wilt u zien welke polissen op dit moment het beste scoren, dan kunt u ze naast elkaar leggen via onze pagina reisverzekering vergelijken. Reist u meerdere keren per jaar, dan is een doorlopende reisverzekering vaak goedkoper dan losse polissen. En omdat de timing van het afsluiten bepaalt wat u nog kunt verzekeren, is het de moeite waard om te lezen wanneer u een reisverzekering moet afsluiten. Een algemeen overzicht van de dekking onderweg staat op onze hub over reisverzekering.

Nog een eerlijke kanttekening: onze Nederlandstalige pagina's over het Schengenvisum zelf, de 90/180-rekenmachine en de visumtypen A, C en D zijn nog niet gepubliceerd. Zodra die er zijn, verwijzen wij vanaf deze pagina rechtstreeks door.

• Geldt het Entry/Exit System voor Nederlanders?

  Nee. Onderdanen van de EU en van IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland worden niet in het Entry/Exit System geregistreerd. U toont zoals altijd uw paspoort of identiteitskaart, er worden geen vingerafdrukken en geen gezichtsopname afgenomen. Het systeem raakt uitsluitend derdelanders op kort verblijf.

• Ik heb een Nederlandse verblijfsvergunning, moet ik biometrisch worden geregistreerd?

  Nee, mits u de vergunning samen met uw paspoort toont. Derdelanders met een verblijfsvergunning of een langdurig nationaal visum van een land dat het Entry/Exit System toepast, worden niet geregistreerd. Uitgezonderd van die vrijstelling zijn vergunningen uit Cyprus en Ierland, omdat beide landen het systeem niet inzetten.

• Wanneer start ETIAS echt?

  Dat is op dit moment open. De invoering is op 11 augustus 2026 voor onbepaalde tijd uitgesteld en de eerder genoemde datum is van de officiële EU-pagina verwijderd. De raad van bestuur van eu-LISA bespreekt in september 2026 een nieuw tijdpad, waarbij 2027 een verwachting is en geen toezegging. Wij noemen bewust geen datum, omdat er geen datum uit een primaire bron te bevestigen viel.

• Heb ik als Nederlander later ooit ETIAS nodig?

  Nee. ETIAS is een reistoestemming voor visumvrije derdelanders die het Schengengebied binnenkomen. Als EU-burger geniet u vrij verkeer en valt u er permanent buiten. Voor het Verenigd Koninkrijk heeft u wel een reistoestemming nodig: de Electronic Travel Authorisation kost 20 Britse pond, ongeveer € 23.

• Zorgt het Entry/Exit System voor langere wachttijden op Schiphol?

  Ja, meetbaar. Op Amsterdam Schiphol steeg de maximale wachttijd bij de grenscontrole volgens Euronews van 80 minuten in juli 2025 naar 120 minuten in juli 2026, op basis van onderzoek van de Financial Times en meetdata van Qsensor. Het gaat alleen om in- en uitreizen aan de Schengenbuitengrens, dus niet om vluchten binnen het Schengengebied.

• Wat gebeurt er na 6 september 2026?

  Dat is op 26 augustus 2026 niet beslist. Op 6 september 2026 loopt de tijdelijke uitzondering af die overbelaste grensposten toestaat het afnemen van vingerafdrukken tijdelijk op te schorten. Acht EU-lidstaten en Zwitserland, waaronder Nederland, hebben om verlenging gevraagd. De Commissie zegt hierover in nauw contact te staan met de betrokken landen, maar een definitief besluit is niet gepubliceerd.

• Is mijn EHIC genoeg voor een reis binnen Europa?

  Voor basiszorg binnen het publieke stelsel wel, voor een ernstig incident niet. De Europese Commissie schrijft bij de Europese ziekteverzekeringskaart expliciet dat die geen particuliere zorg dekt en geen kosten zoals een retourvlucht naar uw eigen land. Eigen bijdragen van het gastland betaalt u zelf. Een particuliere reisverzekering sluit die gaten, vanaf € 18,15 per week.

• Welke verzekering heeft mijn bezoek uit het buitenland nodig voor een Schengenvisum?

  Een reisziektekostenverzekering met minimaal € 30.000 dekking, geldig in het hele Schengengebied, inclusief repatriëring en medisch noodzakelijke behandeling. In onze vergelijking beginnen polissen die daaraan voldoen bij € 29,00 voor 20 dagen in Nederland. Alleen het Gold Plan ligt met € 80.000 boven het wettelijk minimum.

• Telt het Entry/Exit System mijn dagen in het Schengengebied?

  Voor derdelanders wel, en dat is precies het doel van het systeem. In- en uitreizen worden digitaal vastgelegd, zodat de 90 dagen binnen 180 dagen automatisch worden berekend en een ontbrekende of onleesbare stempel geen excuus meer is. Voor EU-burgers en voor houders van een verblijfsvergunning geldt die telling niet.

• Kan ik mij vooraf registreren voor het Entry/Exit System?

  Nee, en aanbiedingen die dat beloven zijn onbetrouwbaar. De registratie vindt uitsluitend aan de grensovergang plaats, is gratis en vereist geen aanvraag vooraf. Ook voor ETIAS valt er op dit moment niets aan te vragen, omdat het systeem niet in werking is.