Entry exit system (EES) i ETIAS: co naprawdę zmienia się dla mieszkańców Polski

Entry exit system (EES) rejestruje biometrycznie wyłącznie obywateli państw trzecich przekraczających zewnętrzną granicę strefy Schengen. Osoba z polskim paszportem nie jest w nim rejestrowana. Prawnie system nie zmienia więc dla Państwa nic, praktycznie zmienia czas oczekiwania na kontrolę.

Większość polskojęzycznych tekstów o tej reformie to tłumaczenia artykułów brytyjskich, a to wprowadza w błąd. Brytyjczycy po brexicie są obywatelami państwa trzeciego, Polacy nie są i nigdy nie będą, ponieważ swoboda przemieszczania się wynika z członkostwa w Unii Europejskiej. Dlatego ta strona najpierw mówi wyraźnie, co Państwa nie dotyczy, a dopiero potem opisuje cztery sytuacje, w których Entry exit system realnie wpływa na podróż z Polski.

Po pierwsze: Polska ma najdłuższą lądową granicę zewnętrzną strefy Schengen w tej części Europy, z Ukrainą, Białorusią i obwodem kaliningradzkim, a Entry exit system działa tam na przejściach drogowych i kolejowych, nie tylko na lotniskach. Po drugie: część mieszkańców Polski nie ma unijnego paszportu i o ich odprawie decyduje jeden dokument. Po trzecie: jeśli zapraszają Państwo rodzinę spoza Unii, nowe zasady dotyczą gościa, nie gospodarza. Po czwarte: żadna z tych regulacji nie ma nic wspólnego z ochroną zdrowia w podróży, a właśnie tam znajduje się prawdziwa luka.

O tej czwartej sprawie jedno zdanie, które zaskakuje najczęściej. Narodowy Fundusz Zdrowia zapisał wprost, że karta EKUZ nie pokrywa kosztów powrotu do kraju w związku z nagłym zachorowaniem. Wszystkie polisy w naszym porównaniu pokrywają transport medyczny do wysokości kosztów rzeczywistych, a najtańsza kosztuje 79,22 zł za tydzień.

Ostatnia aktualizacja: 26 sierpnia 2026 r.

Entry exit system obejmuje wyłącznie obywateli państw trzecich wjeżdżających do strefy Schengen na pobyt krótkoterminowy. Obywatele Unii Europejskiej oraz Islandii, Liechtensteinu, Norwegii i Szwajcarii nie są w nim rejestrowani, co potwierdza Komisja Europejska. Poza systemem pozostają także posiadacze zezwolenia na pobyt.

System zastępuje stempel w paszporcie aktami cyfrowymi: wizerunkiem twarzy, czterema odciskami palców, danymi z dokumentu podróży oraz miejscem i godziną każdego wjazdu i wyjazdu. Akta powstają przy pierwszym przekroczeniu granicy, a przy kolejnych są już tylko porównywane, dlatego druga podróż trwa wyraźnie krócej niż pierwsza. Rejestracja jest bezpłatna i odbywa się wyłącznie na przejściu granicznym, o czym warto pamiętać, widząc płatne serwisy oferujące wcześniejsze zgłoszenie.

Entry exit system działa w Polsce na wszystkich 71 przejściach granicznych: drogowych, kolejowych, lotniczych i morskich. To jest różnica, której nie widać w tekstach pisanych z perspektywy Europy Zachodniej, gdzie reforma jest opisywana niemal wyłącznie jako sprawa lotnisk.

Skalę pokazują dane Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z 10 kwietnia 2026 r. Od pierwszego uruchomienia systemu 12 października 2025 r. Straż Graniczna stworzyła ponad 2 mln profili biometrycznych cudzoziemców, wraz z odciskami palców i wizerunkami twarzy, i uniemożliwiła wjazd do Polski 6,5 tys. cudzoziemców spoza Unii Europejskiej. Większość z nich przekroczyła wcześniej dozwolone 90 dni pobytu w okresie 180 dni. Ostatnim miejscem wdrożenia było lotnisko Kraków-Balice.

• ✓
  Granica lądowa liczy się tak samo jak lotnisko : przejścia z Ukrainą, Białorusią i obwodem kaliningradzkim prowadzą pełną odprawę biometryczną, a nie uproszczoną kontrolę.
• ✓
  Przejścia kolejowe też : pociąg z Ukrainy jest przekroczeniem granicy zewnętrznej strefy Schengen, z rejestracją wjazdu i wyjazdu na tych samych zasadach co lot z Turcji.
• ✓
  Lot z Warszawy do Barcelony nie podlega kontroli : to podróż wewnątrz strefy Schengen, więc Entry exit system w ogóle jej nie dotyczy.
• ✓
  Lot powrotny spoza strefy podlega : powrót z Wielkiej Brytanii, Turcji, Stanów Zjednoczonych czy Azji oznacza odprawę na granicy zewnętrznej, także dla polskiego paszportu, choć bez rejestracji biometrycznej.

Dla cudzoziemca z ważną polską kartą pobytu Entry exit system nie zmienia przy powrocie do Polski nic: nie ma rejestracji, nie pobiera się odcisków palców, a zasada 90 dni w okresie 180 dni i tak Państwa nie obejmuje. Jedynym warunkiem jest okazanie paszportu i karty pobytu razem.

To zdanie jest praktycznie najważniejsze na tej stronie, bo dotyczy dużej grupy, a w doniesieniach prasowych niemal zawsze ginie. Ile dokładnie osób obejmuje, nie podajemy. Statystyki Urzędu do Spraw Cudzoziemców publikowane są w serwisie migracje.gov.pl, który przy zwykłym pobraniu zwraca samą nawigację i żadnych liczb, więc nie udało nam się potwierdzić żadnej wartości u źródła. Wolimy nie podać liczby niż podać niepewną.

• ✓
  Karta pobytu zawsze w bagażu podręcznym : to jedyny dokument potwierdzający zwolnienie z Entry exit system i trzeba go okazać razem z paszportem.
• ✓
  Data ważności sprawdzona przed wyjazdem : z kartą przeterminowaną zostaną Państwo potraktowani jak pobyt krótkoterminowy, czyli zarejestrowani biometrycznie i wliczeni w 90 dni.
• ✓
  Karta pobytowa członka rodziny obywatela UE : dokument wydany na podstawie dyrektywy 2004/38/WE zwalnia z rejestracji niezależnie od tego, czy podróżują Państwo razem, czy osobno.
• ✓
  W razie wątpliwości stanowisko z funkcjonariuszem : bramki automatyczne i kioski samoobsługowe są zaprojektowane dla pobytu krótkoterminowego, a funkcjonariusz szybciej ustali zwolnienie.

• ✕
  Zezwolenie z Cypru lub Irlandii nie zwalnia : oba kraje nie stosują Entry exit system, więc ich posiadacze i tak zostaną zarejestrowani.
• ✕
  Wniosek w toku nie zastępuje karty : podróż w trakcie postępowania o przedłużenie pobytu jest ryzykowna, warto ustalić szczegóły z urzędem wojewódzkim przed wyjazdem.
• ✕
  Zwolnienie kończy się na granicy Schengen : polska karta pobytu nie pomoże Państwu na granicy państwa spoza strefy Schengen.
• ✕
  Status UKR to nie to samo co karta pobytu : podstawa pobytu w Polsce i dokument okazywany na granicy zewnętrznej to dwie różne rzeczy, więc przed podróżą poza Unię trzeba sprawdzić, jakim dokumentem Państwo dysponują.

ETIAS to planowane zezwolenie na podróż dla obywateli państw trzecich zwolnionych z obowiązku wizowego i obecnie jest odłożone na czas nieokreślony. Dziś nie da się złożyć wniosku, ponieważ nie ma o co wnioskować. Obywateli Polski ETIAS nie będzie dotyczyć nigdy, również po uruchomieniu, bo obejmuje wyłącznie osoby spoza Unii Europejskiej.

Opóźnienie potwierdzono w sierpniu 2026 r. bez podania nowej daty, a wcześniej wskazywany termin zniknął z komunikacji unijnej. Jako przyczynę wskazuje się te same problemy z integracją systemów informatycznych, które naznaczyły start Entry exit system. Rok 2027 funkcjonuje jako robocze założenie, nie jako zobowiązanie, a agencja eu-LISA podkreśla, że ostateczną datę zaproponuje Komisja Europejska po konsultacjach z państwami członkowskimi.

Odwrotnie natomiast działa to w przypadku Wielkiej Brytanii, gdzie istnieje zezwolenie realnie dotyczące polskich paszportów. Na wjazd potrzebne jest Electronic Travel Authorisation, które według brytyjskiego rządu kosztuje 20 funtów, czyli około 100 zł po kursie 5,01 zł za funta z 26 sierpnia 2026 r., i pozwala na pobyt do sześciu miesięcy. Kto regularnie lata do Londynu, nie powinien mylić go z ETIAS.

Entry exit system mniej więcej podwoił latem 2026 r. czas oczekiwania na kontrolę na zewnętrznej granicy strefy Schengen. Dotyczy to również Państwa z polskim paszportem, ponieważ kolejka do odprawy jest wspólna, nawet jeśli sama rejestracja biometryczna Państwa nie obejmuje.

Dla żadnego polskiego lotniska nie podajemy liczby, ponieważ opublikowane badanie nie obejmuje ani jednego portu w Polsce. Krążą wprawdzie deklaracje przewoźników o godzinnym oczekiwaniu w Krakowie i Lublinie w majowy weekend, ale to twierdzenie linii lotniczej w sporze regulacyjnym, a nie pomiar, i nie traktujemy go jak danej. Powyższe liczby z Frankfurtu, Monachium i Amsterdamu podajemy jako punkt odniesienia dla przesiadek, nie jako obraz sytuacji w Polsce.

Tymczasowe odstępstwo pozwala przeciążonym przejściom zawieszać pobieranie odcisków palców w godzinach szczytu, przy zachowaniu cyfrowej rejestracji wjazdów i wyjazdów. Odstępstwo wygasa 6 września 2026 r. Dziewięć państw, wśród nich Belgia, Francja, Niemcy, Grecja, Włochy, Malta, Niderlandy, Portugalia i Szwajcaria, wystąpiło o jego przedłużenie. Polska nie jest wśród nich i zajęła stanowisko przeciwne: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji odrzuciło apel o zawieszenie systemu, stwierdzając, że jakiekolwiek odstępstwa od jego stosowania nie znajdują uzasadnienia, a prawo unijne nie przewiduje długotrwałego zawieszenia na poziomie krajowym.

Jeśli zapraszają Państwo rodzinę lub znajomych z państwa trzeciego, Entry exit system dotyczy gościa, a nie gospodarza. Przy pierwszym wjeździe gość zostanie zarejestrowany biometrycznie, a jego 90 dni zacznie się liczyć automatycznie od daty wjazdu, bez stempla i bez miejsca na interpretację.

Przy obywatelstwach objętych obowiązkiem wizowym dochodzi do tego wiza Schengen, a wraz z nią obowiązkowe podróżne ubezpieczenie kosztów leczenia na minimum 30 000 euro, ważne w całej strefie Schengen i obejmujące transport medyczny oraz leczenie w nagłych przypadkach. To około 131 000 zł po kursie 4,3648 zł za 1 euro z 26 sierpnia 2026 r. Poniższe ceny to realne wyceny z naszej porównywarki dla pobytu w Polsce.

Entry exit system i ETIAS nie mają nic wspólnego z kosztami leczenia: to systemy kontroli granicznej, a nie zobowiązania do pokrycia rachunku. Prawdziwa luka dla podróżnych z Polski powstaje przy Europejskiej Karcie Ubezpieczenia Zdrowotnego, bo karta nie pokrywa transportu medycznego do kraju ani leczenia w placówce prywatnej.

Karta EKUZ daje Państwu w Unii Europejskiej i EFTA prawo do świadczeń niezbędnych na takich samych zasadach, jakie obowiązują osoby ubezpieczone w danym kraju. W informacji dla pacjentów Narodowy Fundusz Zdrowia zapisał wprost, że EKUZ nie pokrywa kosztów powrotu do kraju w związku z nagłym zachorowaniem. To samo stwierdza Komisja Europejska, wskazując, że karta nie obejmuje leczenia prywatnego ani kosztów takich jak lot powrotny do kraju zamieszkania. Co karta robi, a czego nie, opisujemy szczegółowo na stronie o Europejskiej Karcie Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ).

• ✕
  Transport medyczny do Polski : nie jest pokrywany przez EKUZ, a przy poważnym zdarzeniu jest to najdroższa możliwa pozycja rachunku.
• ✕
  Leczenie w klinice prywatnej : karta działa wyłącznie w placówkach publicznej służby zdrowia, rachunek prywatny płacą Państwo w całości sami.
• ✕
  Współpłacenie obowiązujące w kraju pobytu : ponoszą Państwo takie same opłaty jak miejscowi, a bywają one wysokie, jak dziesięć euro dziennie za pobyt w szpitalu w Niemczech.
• ✕
  Kraje spoza Unii Europejskiej i EFTA : w Turcji, Wielkiej Brytanii, Tajlandii czy Stanach Zjednoczonych karta nie pomoże w ogóle.
• ✕
  Rozliczenie bezpośrednio z placówką : bez dodatkowej polisy w wielu sytuacjach trzeba wyłożyć własne pieniądze i dopiero potem ubiegać się o zwrot.

Dokładnie te pięć punktów zamyka prywatna polisa podróżna. Tabela poniżej pokazuje, co realnie robią umowy dostępne dla osoby mieszkającej w Polsce, z sumami zapisanymi w ich własnych warunkach.

Na wyjazdy z Polski nie potrzebują Państwo polisy, która obejmuje Entry exit system, bo tego nie da się ubezpieczyć. Potrzebują Państwo umowy, która pokrywa transport medyczny do wysokości kosztów rzeczywistych, rozlicza się bezpośrednio z placówką i daje sumę wyraźnie wyższą niż 131 000 zł wymagane przy wizie Schengen.

Polecane dla CiebieA. FruchardWspółzałożyciel i Ekspert ds. Ubezpieczeń Podróżnych

Moja rekomendacja dla podróżnych mieszkających w Polsce

Kiedy trafiają Państwo na ostry dyżur za granicą, liczą się dwie rzeczy: żeby ktoś natychmiast przejął rachunek i żeby wrócili Państwo do domu, gdy tylko będzie to bezpieczne medycznie. Obie zapewniają wszystkie porównywane tu polisy, więc rozstrzyga cała reszta.

Dla większości wyjazdów z Polski najuczciwszym wyborem jest Go Protect: 125,79 zł za tydzień w Hiszpanii, rozliczenie bez wykładania pieniędzy, transport medyczny do kosztów rzeczywistych, choroby istniejące przed wyjazdem w zakresie i jako jedyna w tej półce cenowej ochrona rezygnacji do 52 400 zł na osobę. Dla siedemdziesięciolatka jadącego do Grecji kosztuje 142,12 zł, podczas gdy tańsze polisy przestają się w tym wieku w ogóle wyceniać.

Jeśli mają Państwo mniej niż 40 lat, nie planują niczego odwoływać i potrzebują wyłącznie części medycznej, wystarczy WorldSecure Basic za 79,22 zł. Jeśli zależy Państwu na maksymalnej przewidywalności w szpitalu, warto wybrać SafeTrip Tourism za 384,10 zł: suma 2 180 000 zł i brak udziału własnego przy hospitalizacji. Układamy ranking według dopasowania, a nie prowizji, i żadne z tych miejsc nie jest płatne.

A. Fruchard, Współzałożyciel i Ekspert ds. Ubezpieczeń Podróżnych w HelloSafe

Ubezpieczenie podróżne na krótki wyjazd z Polski kosztuje od 79,22 zł do 845,02 zł na osobę za tydzień. Sam Entry exit system nie kosztuje Państwa nic, ani z polskim paszportem, ani z kartą pobytu, bo rejestracja na granicy jest bezpłatna. O cenie polisy decydują wiek, długość pobytu, kierunek i to, czy w zakresie ma być rezygnacja.

Widać dwa wzorce. Po pierwsze, wiek zmienia nie tylko cenę, ale i samą dostępność: po siedemdziesiątce z jedenastu polis zostaje pięć, bo WorldSecure Basic kończy się na 39 latach, Safe Start na 69, a World Travel na 84. Kto należy do tej grupy, powinien zacząć od naszego poradnika o ubezpieczeniu turystycznym dla seniora. Po drugie, rezygnacja nie jest dopłatą, tylko filtrem, bo oferuje ją zaledwie kilka umów, a jak działa, tłumaczymy na stronie o ubezpieczeniu od rezygnacji z podróży. Pełne zestawienie ofert dla Polski znajdą Państwo w naszym porównaniu najlepszych ubezpieczeń podróżnych.

Przygotowanie do Entry exit system sprowadza się dla podróżnego z Polski do czterech kroków i żaden z nich nie jest wnioskiem. Nie ma czego wypełniać, za co płacić ani gdzie się wcześniej rejestrować.

1. Proszę ustalić, czy w ogóle podlegają Państwo przepisom: z polskim lub innym unijnym paszportem nie, z polską kartą pobytu również nie, bez żadnego z tych dokumentów tak.
2. Proszę spakować do bagażu podręcznego dokumenty potwierdzające zwolnienie, czyli paszport razem z kartą pobytu lub kartą pobytową członka rodziny obywatela UE.
3. Przy powrotach spoza strefy Schengen i przy przejazdach przez granicę lądową proszę zostawić co najmniej dwie godziny zapasu do lotu lub pociągu łączonego.
4. Proszę wykupić ubezpieczenie przed wyjazdem, bo po wylocie żadnej polisy już nie da się zawrzeć, a ochrona rezygnacji z definicji działa wyłącznie przed rozpoczęciem podróży.

Jeśli chcą Państwo sprawdzić, które kraje wchodzą w skład strefy Schengen i gdzie przebiega jej granica zewnętrzna, prowadzi do tego nasza lista krajów strefy Schengen. Przy kilku wyjazdach w roku warto porównać koszt z rocznym ubezpieczeniem turystycznym, a limity na walizkę i sprzęt elektroniczny opisujemy w poradniku o ubezpieczeniu bagażu. Ogólny przegląd ochrony w podróży znajduje się na naszej stronie o ubezpieczeniu podróżnym.

Jeszcze jedna uczciwa uwaga: polskojęzyczne strony o samej wizie Schengen, o kalkulatorze 90/180 oraz o typach wiz A, C i D nie są u nas jeszcze opublikowane, dlatego świadomie nie umieszczamy tu odnośników, które prowadziłyby donikąd. Gdy tylko powstaną, będziemy z tej strony kierować do nich bezpośrednio.

• Czy Entry exit system dotyczy obywateli Polski?

  Nie. Obywatele Unii Europejskiej oraz Islandii, Liechtensteinu, Norwegii i Szwajcarii nie są rejestrowani w Entry exit system. Okazują Państwo jak dotychczas paszport albo dowód osobisty, bez pobierania odcisków palców i bez zdjęcia twarzy. System obejmuje wyłącznie obywateli państw trzecich na pobycie krótkoterminowym.

• Mam polską kartę pobytu, czy zostanę zarejestrowany biometrycznie?

  Nie, o ile okażą Państwo kartę razem z paszportem. Cudzoziemcy z zezwoleniem na pobyt lub długoterminową wizą krajową wydanymi przez państwo stosujące Entry exit system nie są rejestrowani. Ze zwolnienia wyłączone są zezwolenia z Cypru i Irlandii, ponieważ oba kraje systemu nie stosują.

• Na ilu przejściach granicznych w Polsce działa Entry exit system?

  Na wszystkich 71 przejściach drogowych, kolejowych, lotniczych i morskich. Potwierdziło to Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji 10 kwietnia 2026 r., wskazując lotnisko Kraków-Balice jako ostatnie miejsce wdrożenia. To istotne dla podróży przez granicę lądową z Ukrainą, Białorusią i obwodem kaliningradzkim, a nie tylko dla lotnisk.

• Kiedy naprawdę ruszy ETIAS?

  To pozostaje otwarte. Uruchomienie odłożono w sierpniu 2026 r. na czas nieokreślony, a wcześniej podawany termin zniknął z komunikacji unijnej. Rok 2027 jest oczekiwaniem, a nie zobowiązaniem, i ostateczną datę zaproponuje Komisja Europejska po konsultacjach z państwami członkowskimi. Świadomie nie podajemy żadnej daty, bo żadnej nie dało się potwierdzić w źródle pierwotnym.

• Czy jako obywatel Polski będę kiedyś potrzebować ETIAS?

  Nie. ETIAS to zezwolenie na podróż dla obywateli państw trzecich zwolnionych z obowiązku wizowego, którzy wjeżdżają do strefy Schengen. Jako obywatel Unii Europejskiej korzystają Państwo ze swobody przemieszczania się i pozostają trwale poza tym systemem. Zezwolenie potrzebne jest natomiast na wjazd do Wielkiej Brytanii: Electronic Travel Authorisation kosztuje 20 funtów, czyli około 100 zł.

• Czy Entry exit system wydłuża kolejki na polskich lotniskach?

  Nie podajemy tu liczby, bo opublikowane badanie czasów oczekiwania nie obejmuje ani jednego polskiego lotniska. Zmierzone dane dotyczą portów zagranicznych: we Frankfurcie średni czas wzrósł z 60 do 120 minut, w Monachium maksymalny z 31 do 60 minut, a w Amsterdamie z 80 do 120 minut między lipcem 2025 a lipcem 2026. Deklaracje przewoźników o kolejkach w Krakowie i Lublinie nie są pomiarem i nie traktujemy ich jak danej.

• Co się stanie po 6 września 2026 r.?

  Na 26 sierpnia 2026 r. nie było to rozstrzygnięte. Tego dnia wygasa tymczasowe odstępstwo pozwalające przeciążonym przejściom zawieszać pobieranie odcisków palców. O jego przedłużenie wystąpiło dziewięć państw, między innymi Niemcy, Francja, Włochy i Niderlandy. Polska nie jest wśród nich: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji uznało, że jakiekolwiek odstępstwa od stosowania systemu nie znajdują uzasadnienia.

• Czy EKUZ wystarczy na wyjazd po Europie?

  Na podstawową opiekę w publicznej służbie zdrowia tak, na poważne zdarzenie nie. Narodowy Fundusz Zdrowia zapisał wprost, że karta EKUZ nie pokrywa kosztów powrotu do kraju w związku z nagłym zachorowaniem, a Komisja Europejska dodaje, że karta nie obejmuje leczenia prywatnego. Współpłacenie obowiązujące w kraju pobytu ponoszą Państwo sami. Prywatna polisa zamyka te luki już od 79,22 zł za tydzień.

• Jakiego ubezpieczenia potrzebuje mój gość z zagranicy do wizy Schengen?

  Podróżnego ubezpieczenia kosztów leczenia na minimum 30 000 euro, czyli około 131 000 zł, ważnego w całej strefie Schengen i obejmującego transport medyczny oraz leczenie w nagłych przypadkach. W naszym porównaniu polisy spełniające ten wymóg zaczynają się od 126,70 zł za 20 dni pobytu w Polsce. Tylko Gold Plan wychodzi ponad ustawowe minimum, z sumą około 349 000 zł.

• Czy mogę zarejestrować się w Entry exit system przed podróżą?

  Nie, a oferty obiecujące taką możliwość są niewiarygodne. Rejestracja odbywa się wyłącznie na przejściu granicznym, jest bezpłatna i nie wymaga żadnego wniosku. W przypadku ETIAS również nie ma dziś o co wnioskować, ponieważ system nie działa.